Naslag
Woordenlijst
Meer dan 100 vaktermen over hennepbouwmaterialen, natuurlijke isolatie, warmte-, vocht-, geluids- en brandbescherming en ecologisch bouwen — begrijpelijk uitgelegd.
Deze definities dienen alleen ter oriëntatie. Productwaarden, toelatingen en verwerkingsregels moeten vóór planning en inbouw aan de hand van de actuele originele documenten worden gecontroleerd; gegevens over brand-, geluids-, vocht- of warmtebescherming gelden alleen voor de betreffende aangetoonde opbouw.
Geen term gevonden.
A
A1 tot A3
A1 tot A3 duiden in een milieuproductverklaring de levenscyclusmodules grondstofwinning, transport naar de fabrikant en productie aan. Ze worden vaak samengevat als de „productiefase”. Een gunstige balans in A1-A3 is nog geen volledige beoordeling van de gehele levenscyclus.
aBG - algemene bouwwijzegoedkeuring
De algemene bouwwijzegoedkeuring beoordeelt een bouwwijze, dus het samenvoegen van bouwproducten tot een bouwkundig geheel. Ze moet worden onderscheiden van de productgebonden abZ. Bij wand-, plafond- of brandbeveiligingssystemen kunnen beide documenttypen samen relevant zijn.
AbZ - algemene bouwtoezichtelijke goedkeuring
Een algemene bouwtoezichtelijke goedkeuring is een nationaal bruikbaarheidsbewijs voor bouwproducten waarvoor geen of geen volledige geharmoniseerde technische regel bestaat. Bepalend zijn het exacte goedkeuringsonderwerp, de productidentiteit en het toepassingsgebied. Een abZ mag niet ongetoetst op vergelijkbare producten worden overgedragen.
Afschotisolatie
Afschotisolatie creëert een hellend oppervlak zodat water gericht kan afvloeien. Losse stortingen kunnen hoogtes egaliseren, maar hebben een aangetoonde opbouw tegen zetting en vocht nodig. Platte daken vereisen een bijzonder zorgvuldige planning.
AgBB-schema
Het AgBB-schema is een Duits beoordelingsschema voor emissies van vluchtige organische stoffen uit bouwproducten in binnenruimten. Het beschouwt onder meer VOS en SVOS. Een geslaagde emissietest zegt niets over statica, vocht- of brandbeveiliging.
Akoestiekpaneel
Een akoestiekpaneel is een geluidsabsorberend bouwelement ter vermindering van reflecties en nagalm. Hennep-akoestiekpanelen verbinden een open poreus oppervlak met hernieuwbare grondstoffen. De werking hangt af van oppervlak, dikte, frequentie, montageafstand en achterliggende laag.
Alkaliteit
Alkaliteit beschrijft een hoge pH-waarde. Kalkgebonden bouwstoffen zijn meestal alkalisch en kunnen daardoor de groei van bepaalde micro-organismen remmen. Deze eigenschap vervangt echter noch vochtbeveiliging noch een vakkundige schimmelsanering.
B
Bindmiddel
Een bindmiddel verbindt losse plantaardige bestanddelen tot een vaste bouwstof. Bij hennepproducten worden afhankelijk van de toepassing kalk, klei, andere minerale bindmiddelen of polymere steun- en bindvezels gebruikt. Het bindmiddel beïnvloedt sterkte, vochtgedrag, brandklasse en recyclingroute.
Binnenisolatie
Bij de binnenisolatie wordt de isolatielaag aan de ruimtezijde van een buitenwand aangebracht. Ze verandert temperatuur en vochtverloop van de bestaande wand. Slagregen, koudebruggen, houtbalkkoppen, aansluitingen en capillair vochttransport moeten zorgvuldig worden gecontroleerd.
Binnenklimaat
Binnenklimaat omvat temperatuur, luchtvochtigheid, luchtbeweging, oppervlaktetemperaturen en luchtkwaliteit. Sorptieve natuurbouwstoffen kunnen vochtpieken bufferen, maar vervangen noch verwarming noch ventilatie.
Binnenlucht
De binnenlucht wordt beïnvloed door ventilatie, vocht, gebruik, meubels, reinigingsmiddelen en bouwproducten. Emissiearme bouwstoffen kunnen bijdragen aan preventie. Een enkel product garandeert echter geen bepaalde binnenluchtkwaliteit.
Biogebaseerd bouwproduct
Een biogebaseerd bouwproduct bevat grondstoffen uit biomassa, zoals hennep, hout, stro of vlas. „Biogebaseerd” betekent niet automatisch volledig natuurlijk, schadstofvrij, klimaatneutraal of composteerbaar. Voor een beoordeling moeten aandeel, herkomst, toevoegingen en levenscyclus worden bekeken.
Biogene koolstof
Biogene koolstof komt uit biologisch materiaal. Planten nemen tijdens hun groei kooldioxide op en slaan de koolstof tijdelijk op in hun biomassa. Hoe deze opslag in een milieubalans wordt meegerekend, hangt af van balansregels, levensduur en einde-levensduurscenario.
Bouwfysica
Bouwfysica onderzoekt warmte, vocht, geluid, licht en brandgedrag van gebouwen. Bij hennepbouwstoffen is vooral het samenspel van alle lagen belangrijk. Een dampopen isolatiemateriaal maakt een ongeschikte totale opbouw niet automatisch veilig.
Bouwplaat van hennep
Een bouwplaat van hennep bestaat meestal uit hennepscheven of hennepvezels en een bindmiddel. Afhankelijk van de receptuur is ze geschikt als gipsbouwplaat, pleisterdrager, akoestiekplaat, isolatieplaat of vochtruimteplaat. Dichtheid, sterkte, brandklasse en toepassingsgebied verschillen per product.
Bouwstofklasse
De bouwstofklasse beschrijft het brandgedrag van een bouwproduct. In Europa gebeurt de classificatie gewoonlijk volgens EN 13501-1, bijvoorbeeld B-s1,d0 of C-s2,d0. Ze mag niet worden verward met de brandwerendheid van een volledig bouwdeel.
Bouwvocht
Bouwvocht komt via beton, dekvloer, mortel, pleister, regen of natte bouwstoffen in een gebouw. Ook dampopen constructies kunnen worden beschadigd wanneer te veel vocht wordt ingesloten. Vóór het sluiten van bouwdelen moet voldoende uitdroging worden gecontroleerd.
Brandbeveiliging
Brandbeveiliging omvat preventieve maatregelen tegen brandontstaan, brandverspreiding en gevaar voor mensen. Product-brandklasse, brandwerendheid van het bouwdeel, aansluitingen, afschottingen en vluchtwegen moeten afzonderlijk worden bekeken. Natuurlijke bouwstoffen hebben evenzeer belastbare bewijzen nodig als conventionele bouwstoffen.
Brandbeveiligingsplaat
Een brandbeveiligingsplaat is bedoeld voor brandbeveiligingstoepassingen. Of ze een bepaalde brandwerendheid mogelijk maakt, blijkt alleen uit de beproefde systeemopbouw. De brandklasse van de afzonderlijke plaat is daarvoor niet voldoende.
Brandwerendheid
De brandwerendheid beschrijft hoelang een volledig bouwdeel bepaalde eisen bij brand vervult. Voorbeelden zijn EI30, EI60 of REI90. Het bewijs geldt alleen voor de beproefde of geclassificeerde opbouw.
Buitenisolatie
Bij een buitenisolatie ligt de isolatielaag buiten de dragende wand. Daardoor kunnen koudebruggen vaak goed worden verminderd en blijft de bestaande wand aan de warme zijde. Weerbescherming, plint, raamaansluitingen, bevestiging en systeemgoedkeuring moeten gedetailleerd worden gepland.
C
Capillair actief
Capillair actieve bouwstoffen kunnen vloeibaar vocht in hun poriën transporteren en verdelen. Dat kan bij binnenisolatiesystemen de terugdroging ondersteunen. Capillaire activiteit vervangt geen afdichting tegen drukkend of blijvend inwerkend water.
Cellulose
Cellulose is een isolatiemateriaal van bewerkt papier of plantvezels. Ze wordt vaak ingeblazen of als mat aangeboden. In vergelijking met hennep verschillen grondstofvorm, inbouwmethode, toevoegingen en productbewijzen.
CE-markering
De CE-markering toont aan dat een bouwproduct volgens een geharmoniseerde norm of ETA is beoordeeld en dat de prestatie ervan is verklaard. Het is geen algemeen kwaliteitskeurmerk en geen garantie voor de geschiktheid in elk project. Bepalend zijn de verklaarde prestaties en het beoogde gebruiksdoel.
Circulair bouwen
Circulair bouwen plant gebouwen zo dat bouwdelen lang worden gebruikt, gerepareerd, gedemonteerd en hergebruikt kunnen worden. Materiaalpaspoorten, losmaakbare verbindingen en soortzuivere lagen ondersteunen dit doel.
CO₂-balans
De CO₂-balans registreert broeikasgasemissies en eventueel opgeslagen biogene koolstof binnen vastgelegde systeemgrenzen. Uitspraken als „CO₂-negatieve bouwstof” vereisen een navolgbare, productspecifieke berekening. Transport, gebruiksduur en verwijdering kunnen het resultaat veranderen.
Condenswater
Condenswater ontstaat wanneer waterdamp aan of in een bouwdeel condenseert. Oorzaak kunnen lage temperaturen, hoge binnenluchtvochtigheid, luchtlekkages of ongeschikte laagvolgordes zijn. Kritische opbouwen hebben een vochtbewijs nodig.
Contactgeluid (loopgeluid)
Contactgeluid ontstaat door stappen of andere mechanische aanregingen van een vloer. Effectieve bescherming vereist elastische ontkoppeling, passende massa en een geluidsbrugvrije uitvoering. Een losse storting alleen garandeert geen bepaalde contactgeluidwaarde.
Contactgeluid (via de constructie)
Contactgeluid verspreidt zich in vaste bouwdelen. Loopgeluid is een bijzondere vorm daarvan. Ontkoppeling, elastische tussenlagen en het vermijden van starre geluidsbruggen zijn bepalend voor de bescherming.
Cradle to Cradle
Cradle to Cradle beschrijft een concept voor gesloten technische of biologische kringlopen. Het begrip mag niet worden gelijkgesteld aan eenvoudige recyclebaarheid. Een bijbehorende certificering geldt alleen voor het concreet gecertificeerde product en het aangegeven niveau.
D
Dampdiffusie
Dampdiffusie is de beweging van waterdamp op grond van een dampdrukverschil door bouwstoffen. Ze moet worden onderscheiden van vochttransport door luchtstroming. Een vakkundige luchtdichtheid is daarom ook bij dampopen constructies onmisbaar.
Dampopen
Dampopen bouwstoffen hebben een vergelijkbaar geringe weerstand tegen waterdampdiffusie. Dat kan uitdroging en vochtbuffering ondersteunen. Dampopen betekent noch luchtdoorlatend noch waterdicht en is geen garantie tegen vochtschade.
Damprem
Een damprem beperkt het transport van waterdamp door een bouwdeel. De sd-waarde ervan moet passen bij de volledige opbouw en bij de klimatologische randvoorwaarden. Bij vochtvariabele dampremmen verandert de diffusieweerstand afhankelijk van de omgevingsvochtigheid.
DIBt
Het Deutsche Institut für Bautechnik is een technische autoriteit in het Duitse bouwwezen. Het verstrekt onder meer algemene bouwtoezichtelijke goedkeuringen en algemene bouwwijzegoedkeuringen. Voor de toepassing is altijd de actuele originele versie van het betreffende bewijs bepalend.
Droge dekvloer
Droge dekvloer bestaat uit in de fabriek vervaardigde plaatelementen die zonder natte dekvloer worden ingebouwd. Ze kan op geschikte vulstortingen liggen. Randaansluitingen, vlakheid, drukbelastbaarheid en lastverdeling zijn in acht te nemen.
Droogreserve
Droogreserve is het vermogen van een bouwdeel om onvoorzien vocht weer af te geven. Dampopen of vochtvariabele lagen kunnen haar ondersteunen. Een voldoende reserve moet niettemin rekenkundig en constructief plausibel zijn.
Drukspanning bij 10 procent stuik
Deze kengetalwaarde beschrijft de spanning die bij een gedefinieerde vervorming van een isolatiemateriaal wordt bereikt. Ze dient voor de beoordeling van drukbelaste isolaties. Ze mag niet worden gelijkgesteld aan de toelaatbare permanente belasting van een complete vloer- of dakopbouw.
Druksterkte
Druksterkte beschrijft de weerstand van een bouwstof tegen drukbelasting. Bij hennepkalkstenen, isolatieplaten en stortingen moet precies worden gecontroleerd welke beproevingsmethode en welke eenheid zijn gebruikt. Een isolatiemateriaal is niet dragend louter op grond van een drukstertkte-opgave.
Drywall
Drywall is de Engelse term voor gipsbouw en tegelijk deel van de productnaam Hemplith® Drywall. Gipsbouwconstructies worden gemaakt zonder massieve, waterrijke bouwwijze, bijvoorbeeld met stijlwerk, isolatie en plaatbekleding. Hemplith® Drywall is beschreven voor binnenwanden en bekledingen, echter niet voor natte ruimten.
E
Ecologisch bouwen
Ecologisch bouwen houdt rekening met energie, klimaat, grondstoffen, gezondheid, duurzaamheid en sloop. De materiaalkeuze is een belangrijk deel, maar ook oppervlakte-efficiëntie, constructie, gebruiksduur en gebouwexploitatie tellen mee.
Einde levensduur
Einde levensduur duidt de fase na het gebruik van een bouwproduct aan. Sloop, hergebruik, recycling, energetische verwerking en verwijdering beïnvloeden de milieubalans. Coatings en samengestelde bouwwijzen kunnen een hoogwaardige demontage bemoeilijken.
EN 13501-1
De EN 13501-1 is de Europese norm voor de classificatie van het brandgedrag van bouwproducten. Klassen lopen in beginsel van A1 tot F en worden deels aangevuld met opgaven over rookontwikkeling en brandend afdruppelen.
Energie-efficiëntie
Energie-efficiëntie betekent een gewenste gebouwfunctie te bereiken met zo min mogelijk energie-inzet. Isolatie is een belangrijke bouwsteen, maar ook luchtdichtheid, koudebruggen, installatietechniek, ramen, zonwering en gebruikersgedrag spelen mee.
EPD - milieuproductverklaring
Een EPD stelt gekwantificeerde milieu-informatie over de levenscyclus van een product ter beschikking. Ze is gebaseerd op vastgelegde productcategorieregels en wordt in de regel onafhankelijk geverifieerd. Een EPD is geen algemene uitspraak dat een product „milieuvriendelijk” is.
ETA - Europese technische beoordeling
Een ETA beoordeelt de essentiële kenmerken van een bouwproduct op basis van een Europees beoordelingsdocument. Ze kan de basis vormen voor prestatieverklaring en CE-markering. Het toepassingsgebied ervan moet exact worden aangehouden.
ETICS - buitengevelisolatiesysteem
Een ETICS is een afgestemd gevelsysteem van isolatiemateriaal, lijm, bevestiging, wapening en afwerkpleister. Afzonderlijke componenten mogen niet willekeurig worden gecombineerd. Hennepisolatieplaten kunnen alleen binnen een daarvoor aangetoond systeem worden ingezet.
F
Faseverschuiving
De faseverschuiving beschrijft de tijdelijke vertraging van een temperatuurgolf door een bouwdeel. Ze wordt vaak genoemd in verband met zomerse warmtebeveiliging. Zonder volledige opbouw en randvoorwaarden is een enkele uurwaarde slechts beperkt veelzeggend.
Flankgeluid
Flankgeluid wordt via aangrenzende bouwdelen naast het eigenlijke scheidingsbouwdeel overgedragen. Goede isolatiewaarden van een wandplaat alleen garanderen daarom geen goede geluidsisolatie in het gebouw. Aansluitingen en nevenwegen moeten worden meegepland.
Formaldehyde
Formaldehyde is een vluchtige chemische verbinding die uit bepaalde bindmiddelen en producten kan emitteren. Voor binnenruimteproducten zijn beproefde emissiewaarden veelzeggender dan algemene reclame-uitspraken. Meerdere Hemplith® platen worden als formaldehydevrij respectievelijk emissiegetoetst beschreven.
G
Geluidsabsorptie
Geluidsabsorptie beschrijft het aandeel van de geluidsenergie dat aan een oppervlak niet wordt gereflecteerd. De gewaardeerde geluidsabsorptiegraad αw vat frequentieafhankelijke meetwaarden samen. Montageafstand en achterliggende laag beïnvloeden hem duidelijk.
Geluidsabsorptiegraad αw
αw is een enkelgetalwaarde ter beoordeling van de geluidsabsorptie. Een hogere waarde betekent in beginsel sterkere absorptie, maar de frequentieverdeling blijft belangrijk voor de ruimteplanning. Silentlith® acoustic pro bereikt afhankelijk van de beproevingsopbouw uiteenlopende αw-waarden.
Geluidsbrug
Een geluidsbrug is een starre verbinding waarlangs contactgeluid een geplande ontkoppeling omzeilt. Typische voorbeelden zijn verkeerd geplaatste schroeven, doorlopende profielen of niet-ontkoppelde aansluitingen.
Geluidsisolatie
Geluidsisolatie beperkt de overdracht van geluid tussen ruimten of van buiten naar binnen. Beoordeeld wordt altijd de bouwdeel- of gebouwbescherming, niet alleen de absorptie van een enkel materiaal. Flanken, voegen en installaties kunnen het resultaat sterk verslechteren.
Geventileerde gevel
Bij een geventileerde gevel ligt tussen isolatie respectievelijk winddichting en buitenbekleding een geventileerde holte. Deze ondersteunt het afvoeren van binnengedrongen vocht. Brandregels, ventilatiedoorsneden, bevestiging en slagregenbescherming zijn systeemgebonden te plannen.
Gezond wonen bouwen
Gezond wonen bouwen streeft naar schadstofarme, comfortabele en hygiënische binnenruimten. Daartoe behoren emissiearme producten, vochtbeveiliging, ventilatie, thermische behaaglijkheid en goede akoestiek. De term is zonder gedefinieerde criteria geen technisch bewijs.
Gipsbouw
Gipsbouw creëert niet-dragende wanden, plafonds en bekledingen overwegend uit onderconstructie, isolatie en platen. Hennepbouwplaten en hennepisolatiematten maken dampopen, biogebaseerde varianten mogelijk. Brand-, geluids- en lasteisen gelden voor de volledige opbouw.
Grijze energie
Grijze energie duidt de energie-inspanning aan voor grondstofwinning, productie, transport, inbouw, onderhoud en verwijdering van een product. De exacte omvang hangt af van de beschouwde systeemgrens.
H
Hartafstand
De hartafstand is de afstand van midden tot midden van twee stijlen, spanten, balken of andere onderdelen. Bij isolatiematten beïnvloedt hij de zaagmaat; bij bouwplaten bepaalt hij de nodige ondersteuning en bevestiging. Opgaven van de fabrikant over de maximale hartafstand moeten worden aangehouden.
Hempcrete
Hempcrete is de Engelse term voor hennepkalk. Ondanks de uitgang „concrete” gaat het normaliter niet om dragend beton. De lastafdracht verloopt meestal via hout-, staal- of andere draagstructuren.
Hemplith® Aquaboard
Hemplith® Aquaboard is een mineraal gebonden hennepbouwplaat voor binnenwanden, plafonds, dakvlakken en vochtruimten. Het product is beschreven als niet-dragende bekledings- en pleisterdragerplaat. In natte en spatwaterzones blijft een geschikte afdichting vereist.
Hemplith® Block
Hemplith® Block is een hennepkalksteen voor wand-, isolatie- en invultoepassingen. Het product verbindt isolatiewerking en metselwerkfunctie, maar mag niet zonder statisch bewijs als dragend metselwerk worden aangezet.
Hemplith® Drywall
Hemplith® Drywall is een lichte, dampopen gipsbouwplaat van hennepscheven en formaldehydevrij beschreven bindmiddel. Ze is bedoeld voor niet-dragende binnenwanden, wand- en plafondbekledingen alsook als kalk- en leempleisterdrager.
Hemplith® Fill
Hemplith® Fill is een hennepgebaseerde egalisatie- en stortisolatie. Ze wordt onder meer beschreven voor vloeren, plafonds, balklagen en holten. Inbouwdichtheid, zetting, lastverdeling en overbouwing moeten bij de opbouw passen.
Hemplith® Flex
Hemplith® Flex is een flexibele hennepvezelisolatiemat voor dak, wand, vakken en gipsbouw. Ze wordt met lichte overmaat vrijwel voegloos ingeklemd. Het actuele productinformatieblad en de bijbehorende ETA zijn bij planning en bestek af te stemmen.
Hemplith® Mineralboard
Hemplith® Mineralboard is een mineraal gebonden, dampopen hennepplaat. Ze dient als pleisterdrager, binnenbekleding, vochtactieve binnenisolatie- en saneringsplaat. Het informatieblad voorziet in het bijzonder dampopen kalk- en leemoppervlakken.
Hemplith® Therm
Hemplith® Therm is een vaste hennepvezel-isolatieplaat voor warmte- en geluidsisolatie. Het informatieblad beschrijft toepassingen aan wand, plafond, dak en gevel. Buitentoepassingen vereisen een volledig vrijgegeven systeem.
Hennep
Hennep is een snelgroeiende nutsplant. In het bouwwezen worden vooral vezels en scheven benut. De term alleen beschrijft nog geen kant-en-klaar bouwproduct, omdat bewerking, bindmiddel, dichtheid en toevoegingen de technische eigenschappen bepalen.
Hennepbeton
Hennepbeton is een verbreide, maar technisch misleidende benaming voor hennepkalk. Het materiaal bestaat uit hennepscheven, een meestal kalkgebaseerd bindmiddel en water. Het is in de regel een isolerende invul- of omhullingsbouwstof en niet als dragend beton te behandelen.
Hennepbouwplaat
Een hennepbouwplaat is een vaste plaat van hennepvezels of hennepscheven met bindmiddel. Afhankelijk van de uitvoering dient ze als binnenbekleding, pleisterdrager, isolatie-, vochtruimte- of akoestiekplaat. Vóór de keuze zijn toepassing, brandklasse en bevestiging te controleren.
Hennepisolatie
Hennepisolatie duidt isolatiematerialen van hennepvezels of hennepscheven aan. Ze kan als mat, plaat, stopmateriaal of storting worden uitgevoerd. Tot de typische voordelen behoren goede warmte-isolatie, vochtbuffering en geluidsabsorptie; bindend zijn de productspecifieke bewijzen.
Hennepisolatiemat
Een hennepisolatiemat is een flexibel isolatiemateriaal van hennepvezels en steunvezels. Ze is bijzonder geschikt voor houtbouw, dak, wand en gipsbouw. Hemplith® Flex is een hennepvezelisolatiemat met een gedeclareerde warmtegeleiding van 0,040 W/(m·K).
Hennepisolatieplaat
Hennepisolatieplaten zijn vormstabieler en meestal dichter dan flexibele matten. Ze kunnen afhankelijk van het product bedoeld zijn voor gevels, wanden, plafonds of daken. Hemplith® Therm is een vaste hennepvezel-isolatieplaat.
Hennepkalk
Hennepkalk is een mengsel van hennepscheven, mineraal bindmiddel en water. Hij kan als steen, in-situ mengsel, spuithennep of prefab element worden ingezet. Hennepkalk combineert een vergelijkbaar geringe volumieke massa met warmte-isolatie, warmteopslag en vochtbuffering.
Hennepkalksteen
Een hennepkalksteen is een in de fabriek gevormd blok van hennepscheven en mineraal bindmiddel. Hij kan worden ingezet voor isolerende buiten- en binnenwanden, invullingen of binnenisolatie. Hemplith® Block is een voorbeeld; de dragende structuur moet afzonderlijk worden gepland.
Hennepscheven
Hennepscheven zijn de lichte, houtachtige delen in het binnenste van de hennepstengel. Ze bezitten een poreuze structuur en worden gebruikt als toeslag voor hennepkalk, stortisolaties, bouwplaten en akoestiekproducten.
Hennepvezel
Hennepvezels stammen uit het bastgedeelte van de hennepstengel. Ze bezitten een goede treksterkte en worden gebruikt voor isolatiematten, vaste isolatieplaten en vezeltoevoegingen. Voor vormstabiele isolatieproducten worden vaak steunvezels toegevoegd.
Hennepvilt
Hennepvilt is een dunner, flexibel vezelproduct. Afhankelijk van de uitvoering wordt het gebruikt voor voegen, installaties, contactgeluidsontkoppeling of als aanvulling in de houtbouw. Gebruiksdoel en drukbelastbaarheid zijn productgebonden te controleren.
Hernieuwbare grondstoffen
Hernieuwbare grondstoffen worden in vergelijkbaar korte tijdsbestekken biologisch vernieuwd. Hennep, hout, stro en vlas zijn voorbeelden. Duurzaamheid hangt aanvullend af van teelt, verwerking, transport, toevoegingen en landgebruik.
Houtskeletbouw
De houtskeletbouw benut dragende houten stijlen met dubbelzijdige bekledingen en isolatie in het vak. Hennepisolatiematten passen goed in dergelijke vakken. Luchtdichting, winddichting, installatiegeleiding en vochtbeveiliging blijven centrale planningsopgaven.
Hygrothermiek
Hygrothermiek beschrijft het gekoppelde warmte- en vochtgedrag van bouwdelen. Temperatuur beïnvloedt vocht en omgekeerd. Dynamische simulaties kunnen zinvol zijn bij veeleisende dak-, gevel- en binnenisolatieopbouwen.
I
Inblaasisolatie
Inblaasisolatie wordt machinaal in gesloten of open holten aangebracht. Inbouwdichtheid, maximale vakhoogte, zettingsgedrag en verwerkingsgoedkeuring zijn productgebonden. Een losse hennepstorting is niet automatisch als inblaasisolatiemateriaal vrijgegeven.
Inbouwdichtheid
De inbouwdichtheid beschrijft de massa van een ingebouwde losse isolatiestof per volume. Ze beïnvloedt warmtegeleiding, zetting, geluidsisolatie en materiaalbehoefte. Bij stort- en inblaasisolaties moet ze worden gedocumenteerd en gecontroleerd.
Isolatie tussen de spanten
Bij de isolatie tussen de spanten ligt het isolatiemateriaal tussen de dakspanten. Flexibele hennepisolatiematten zijn door hun klemwerking bijzonder geschikt. Aanvullend zijn luchtdichtheid, onderdak, vochtbeveiliging en koudebruggen bij de spanten in acht te nemen.
Isolatiemateriaal van hennep
Hennepisolatiematerialen worden gemaakt uit vezels of scheven van vezelhennep. Ze zijn verkrijgbaar als flexibele matten, vaste platen of losse stortingen. Typische toepassingen zijn dak, wand, plafond, vloer en gipsbouw.
Isolatievilt
Isolatievilt is een flexibel isolatiemateriaal dat tussen spanten, balken of stijlen wordt geklemd. Hennepvilt respectievelijk hennepisolatiematten laten zich met passende overmaat vrijwel voegloos inbouwen. Te geringe breedte leidt tot voegen, te sterke compressie kan de functie belemmeren.
K
Kalkpleister
Kalkpleister is een minerale pleister met kalk als bindmiddel. Hij is vaak dampopen, alkalisch en combineerbaar met hennepkalk of mineraal gebonden hennepplaten. Ondergrond, pleistersterkte en laagopbouw moeten op elkaar afgestemd zijn.
Klemtoeslag
De klemtoeslag is de overmaat van een isolatiemat ten opzichte van de vrije vakmaat. Hemplith® Flex wordt volgens informatieblad met ongeveer 1 cm overmaat ingebouwd. Te weinig toeslag veroorzaakt voegen; te veel kan de mat vervormen.
Klemvilt
Klemvilt is een elastisch isolatiemateriaal dat zich tussen bouwdelen zelf houdt. Voor een voegvrije inbouw wordt het iets breder dan het vak gezaagd. Hennepisolatiematten kunnen als natuurlijk klemvilt worden ingezet.
Klimaatneutraal
Klimaatneutraal betekent dat resterende broeikasgasemissies binnen een gedefinieerde balans zijn gecompenseerd of vermeden. Zonder systeemgrens, tijdsbestek, berekening en omgang met compensatie is de term niet veelzeggend. Bij bouwstoffen zijn concrete EPD-gegevens meestal transparanter.
Koolstofopslag
Plantaardige bouwstoffen slaan biogene koolstof op voor de duur van hun gebruik. De werkelijke klimaatwerking hangt onder meer af van herkomst, productie-energie, gebruiksduur en einde levensduur. „Koolstofopslag” is daarom niet automatisch gelijk aan „CO₂-negatief”.
Koudebrug
Een koudebrug is een zone met verhoogde warmtestroom, zoals aan hoeken, plafondranden, ramen of bevestigingen. Daar daalt vaak de binnenoppervlaktetemperatuur. Goede detailplanning vermindert energieverliezen en schimmelrisico's.
Koudebrugvrij bouwen
Volledig koudebrugvrij bouwen is praktisch nauwelijks mogelijk. Doel is een koudebrugarme opbouw met doorlopende isolatielaag en goed geplande aansluitingen. Koudebruggen kunnen rekenkundig worden beoordeeld.
Kringloopgeschiktheid
Kringloopgeschiktheid beschrijft hoe goed een product na gebruik kan worden hergebruikt, gescheiden of hoogwaardig verwerkt. Losmaakbare bevestigingen en soortzuivere lagen zijn voordelig. Verlijmingen en dichte coatings kunnen de demontage bemoeilijken.
L
Lambda-waarde
De lambda-waarde λ beschrijft de warmtegeleiding van een materiaal in W/(m·K). Hoe kleiner de waarde, des te geringer de warmtestroom bij gelijke dikte. Voor een U-waarde zijn aanvullend alle lagen en warmteovergangsweerstanden nodig.
Lastverdelingslaag
Een lastverdelingslaag verdeelt puntsgewijze en vlakke lasten over een zachte of losse isolatielaag. Voorbeelden zijn droge dekvloerelementen of geschikte houtwerkstofopbouwen. De dimensionering hangt af van gebruik, overspanning en ondergrond.
Leempleister
Leempleister benut leem als bindmiddel en kan vocht bufferen. Hij wordt vaak toegepast op hennep-, leem- of minerale pleisterdragerplaten. Vóór directe toepassing zijn hechting, wapening, laagdikte en droging te verduidelijken.
Leemverf
Leemverf is een dampopen binnencoating op leembasis. Ze kan goed passen bij leempleisters en geschikte natuurbouwplaten. Slijtvastheid, ondergrond en gebruik moeten vooraf worden gecontroleerd.
Luchtdichtheid
Luchtdichtheid verhindert ongecontroleerde luchtstroming door de gebouwschil. Ze vermindert energieverliezen en beschermt bouwdelen tegen convectief ingebracht vocht. Aansluitingen en doorvoeringen zijn meestal kritischer dan het vlak zelf.
Luchtgeluid
Luchtgeluid ontstaat en verspreidt zich aanvankelijk in lucht, zoals spraak of muziek. Bouwdelen worden aangeregd en dragen het geluid over naar aangrenzende ruimten. Meerschalige constructies profiteren van massa, ontkoppeling en absorberende holteisolatie.
M
Materiaalvocht
Materiaalvocht duidt het in de bouwstof aanwezige water aan. Te hoog vocht kan warmtegeleiding, sterkte, maatvastheid en microbieel gedrag veranderen. Vóór de inbouw van gevoelige lagen moet het vocht worden gecontroleerd.
Milieubalans
Een milieubalans onderzoekt milieu-effecten van een product of systeem over gedefinieerde levenscyclusfasen. Typische categorieën zijn broeikaspotentieel, primaire energie en grondstofverbruik. Resultaten zijn alleen bij vergelijkbare functionele eenheid en systeemgrens zinvol vergelijkbaar.
Mineraal bindmiddel
Minerale bindmiddelen harden uit door chemische of fysische processen. Daartoe behoren bijvoorbeeld kalk, klei in bepaalde toepassingen en cementachtige systemen. Cementvrij betekent niet automatisch zuiver plantaardig of composteerbaar.
Mineralboard
Mineralboard is in het Hemplith® assortiment een mineraal gebonden hennepbouwplaat. Ze wordt ingezet als pleisterdrager, gipsbouw-, binnenisolatie- en saneringsplaat. De term is geen algemene normbenaming en zou met de volledige productnaam moeten worden gebruikt.
N
Nagalmtijd
De nagalmtijd beschrijft hoelang een geluidsgebeurtenis in een ruimte wegsterft. Te lange nagalmtijden verslechteren spraakverstaanbaarheid en comfort. Akoestiekpanelen verminderen de nagalmtijd wanneer oppervlak en positie passend zijn gepland.
Natuurbouwstof
Natuurbouwstof is geen eenduidig beschermde technische term. Bedoeld worden meestal bouwstoffen met overwegend minerale of hernieuwbare grondstoffen. Voor de keuze zijn exacte bestanddelen en prestatiebewijzen belangrijker dan het etiket.
Natuurisolatiemateriaal
Natuurisolatiematerialen zijn overwegend gebaseerd op hernieuwbare of natuurlijke grondstoffen, zoals hennep, houtvezel, cellulose, vlas, kurk of schapenwol. Warmtegeleiding, brandgedrag en vochtgeschiktheid verschillen per product.
O
ÖKOBAUDAT
ÖKOBAUDAT is een Duitse database met milieubalansdatasets voor bouwproducten en gebouwen. Ze wordt gebruikt voor gebouwmilieubalansen en duurzaamheidsbeoordelingen. Generieke datasets zijn niet altijd identiek aan productspecifieke EPD-gegevens.
Onderconstructie
De onderconstructie draagt platen, bekledingen of gevels. Ze kan van hout of metaal zijn. Hartafstanden, doorsneden, bevestiging en corrosiebescherming moeten passen bij plaatgewicht, gebruik en lasten.
Oppervlaktetemperatuur
De binnenoppervlaktetemperatuur beïnvloedt behaaglijkheid en schimmelrisico. Ze hangt af van buitentemperatuur, ruimtetemperatuur, U-waarde, koudebruggen en luchtbeweging. Binnenisolatie kan de temperatuur van het ruimteoppervlak verhogen, maar moet bij aansluitingen zorgvuldig worden gepland.
P
PES-BiCo-vezel
PES-BiCo is een tweecomponenten polyestervezel die natuurvezels in isolatiematten of platen stabiliseert. Hemplith® Flex en Therm bevatten volgens informatieblad 15 procent van deze bindvezels. Daarom zijn deze producten niet volledig kunststofvrij.
Plaagresistentie
Plaagresistentie beschrijft de weerstand tegen insecten of knaagdieren. Minerale behandeling kan materialen minder aantrekkelijk maken. Ze vervangt geen constructieve plaagbeveiliging en zou alleen productspecifiek moeten worden beweerd.
Pleisterdragerplaat
Een pleisterdragerplaat creëert een geschikte ondergrond voor pleister. Hemplith® Mineralboard, Aquaboard en Drywall kunnen afhankelijk van de toepassing pleisterdragerfuncties vervullen. Voegen, wapening, bevestiging en pleistersoort zijn systeemafhankelijk.
Pleisterondergrond
Een pleisterondergrond is het oppervlak waarop pleister wordt aangebracht. Hij moet voldoende draagkrachtig, schoon, passend zuigend en vrij van scheidende lagen zijn. Hennepplaten kunnen goede pleisterdragers zijn, maar hebben een afgestemd pleistersysteem nodig.
Prestatieverklaring - DoP
In de prestatieverklaring declareert de fabrikant de prestatie van een bouwproduct voor essentiële kenmerken. Ze is nauw verbonden met CE-markering, geharmoniseerde norm of ETA. Productcode en versie moeten overeenstemmen met de geleverde waar.
R
Recyclebaar
Recyclebaar betekent dat een product technisch in een verwerkingsproces kan worden teruggevoerd. Of dat praktisch gebeurt, hangt af van scheidbaarheid, vervuiling, infrastructuur en economische haalbaarheid. De uitspraak zou een concrete verwerkingsroute moeten benoemen.
Rekenwaarde van de warmtegeleiding
De rekenwaarde is de voor de bouwfysische berekening aan te houden warmtegeleidingswaarde onder gedefinieerde omstandigheden. Ze kan afwijken van de gedeclareerde waarde λD. Welke waarde geldt, hangt af van het productbewijs en de betreffende rechtsruimte.
Ruimteakoestiek
Ruimteakoestiek beschrijft de geluidsverhoudingen binnen een ruimte. Belangrijke grootheden zijn nagalmtijd, spraakverstaanbaarheid en geluidsverdeling. Hennep-akoestiekpanelen kunnen geluid absorberen en tegelijk als zichtbaar oppervlak dienen.
S
Schimmel
Schimmels groeien bij voldoende vocht en geschikte voedingsstoffen. Bepalend zijn oppervlaktevocht, temperatuur, tijd en vervuiling. Schimmelresistente bouwstoffen verhinderen geen aantasting wanneer de bouwfysische condities blijvend ongunstig zijn.
Schimmelsanering
Een schimmelsanering omvat oorzaakverduidelijking, beschermingsmaatregelen, vakkundige verwijdering en herstel. Vochtbronnen en koudebruggen moeten worden weggenomen. Een saneringsplaat alleen lost de oorzaak niet op.
sd-waarde
De sd-waarde is de waterdampdiffusie-equivalente luchtlaagdikte van een bouwdeel. Ze volgt bij benadering uit materiaaldikte maal μ-waarde. Een kleine sd-waarde staat voor geringe, een grote voor hoge diffusieweerstand.
Silentlith® acoustic pro
Silentlith® acoustic pro is een zichtbaar akoestiekpaneel van hennepscheven en mineraal, cementvrij beschreven bindmiddel. Het is bedoeld voor wand en plafond in de binnenruimte. Akoestische prestatie en brandklasse zijn te ontlenen aan het actuele productbewijs.
Sloop (demontage)
Sloop is de demontage van een gebouw of bouwdeel aan het einde van het gebruik. Geschroefde en soortzuiver scheidbare constructies zijn meestal kringloopgeschikter dan volvlakkig verlijmde samenstellingen. Een sloopplanning kan al in het bestek beginnen.
Smeulgedrag
Smeulen is een langzame verbranding zonder zichtbare vlam en kan relevant zijn bij vezelige of poreuze materialen. De normale brandclassificatie beeldt niet elk smeulgevaar volledig af. Product- en systeembewijzen moeten daarom zorgvuldig worden getoetst.
Sorptie
Sorptie is de opname en afgifte van waterdamp aan inwendige en uitwendige materiaaloppervlakken. Sorptieve bouwstoffen kunnen schommelingen van de binnenluchtvochtigheid dempen. Dat mag niet worden verward met willekeurige wateropname.
Spatwaterzone
De spatwaterzone is een zone met verhoogde waterbelasting, zoals aan de gebouwplint of in douches. Daar gelden strengere eisen aan afdichting, oppervlakken en aansluitingen. Dampopenheid alleen biedt geen voldoende bescherming.
Steunvezel
Steunvezels geven losse natuurvezels vormstabiliteit. Bij hennepisolatiematten worden vaak thermisch bindende vezels ingezet. Soort en aandeel beïnvloeden verwerking en recycling.
T
Thermische schil
De thermische schil scheidt verwarmde van onverwarmde zones of buitenklimaat. Isolatie, luchtdichtheid en koudebruggen moeten daarin zo naadloos mogelijk worden uitgevoerd. Voegen en aansluitingen zijn bijzonder foutgevoelig.
Treksterkte
Treksterkte beschrijft de weerstand van een materiaal tegen trekbelasting. Bij isolatieplaten kunnen treksterkte loodrecht op of parallel aan het plaatvlak verschillende eigenschappen aanduiden. Beproevingsmethode en richting moeten daarom altijd worden genoemd.
U
U-waarde
De U-waarde beschrijft de warmtedoorgang door een volledig bouwdeel in W/(m²·K). Hoe kleiner de waarde, des te beter de warmtebeveiliging. Voor de berekening zijn alle lagen, diktes en warmteovergangen nodig.
V
Vak
Een vak is de tussenruimte tussen stijlen, spanten of balken. Flexibele hennepisolatiematten kunnen daar klemmend worden ingebouwd. Het isolatiemateriaal moet voegvrij aansluiten op hout, leidingen en aangrenzende bouwdelen.
Vakwerkisolatie
Bij een vakwerkisolatie moeten historische bestand, slagregen, houtvocht, leem- of kalkvakken en aansluitdetails samen worden bekeken. Hennepmatten, hennepstortingen of hennepkalk kunnen geschikte componenten zijn. Een binnenisolatie moet bouwfysisch worden gepland.
Verbondafdichting
Een verbondafdichting ligt direct onder tegels of andere afwerkingen en beschermt de ondergrond tegen water. Ze bestaat uit een afgestemde afdichting, dichtbanden, manchetten en aansluitingen. Vochtruimteplaten vervangen haar niet in waterbelaste zones.
Vezelhennep
Vezelhennep zijn voor industriële of landbouwkundige doeleinden geteelde hennepsoorten. In het bouwwezen worden hun vezels en scheven benut. De bouwtechnische eigenschappen ontstaan pas door gedefinieerde verwerking en productvervaardiging.
Vochtbeveiliging
Vochtbeveiliging omvat maatregelen tegen neerslag, bodemvocht, gebruikswater, condensaat en schadelijk bouwvocht. Daartoe behoren afdichting, slagregenbescherming, luchtdichtheid, droogreserves en geschikte oppervlakken.
Vochtbuffering
Vochtbuffering is het vermogen van een materiaal om kortstondig waterdamp op te nemen en later weer af te geven. Ze kan bijdragen aan evenwichtiger binnenruimtecondities. Blijvend vocht of waterintrede kan ze niet compenseren.
Vochtgehalte
Het vochtgehalte beschrijft de in het materiaal aanwezige hoeveelheid water. Het beïnvloedt warmtegeleiding, gewicht, dimensiestabiliteit en microbieel risico. Beproevingswaarden onder gedefinieerd klimaat zijn niet automatisch identiek aan bouwplaatsomstandigheden.
Vochtruimteplaat
Een vochtruimteplaat is bedoeld voor verhoogde luchtvochtigheid in de binnenruimte. Hemplith® Aquaboard is een voorbeeld. In direct waterbelaste zones is aanvullend een normconforme verbondafdichting vereist.
Voegverspringing
Voegverspringing betekent dat platen- of steenrijen niet met doorlopende kruisvoegen worden gelegd. Het verband verbetert de stabiliteit en vermindert scheurrisico's. Minimumverspringingen zijn te vinden in de verwerkingsrichtlijnen.
Volumieke massa
De volumieke massa is de massa van een bouwstof gerelateerd aan zijn volume, meestal in kg/m³. Ze beïnvloedt gewicht, warmteopslag, akoestiek en deels sterkte. Producten van hennep lopen van lichte vezelmatten tot duidelijk dichtere bouwplaten.
Voorzetwand
Een voorzetwand is een aanvullende inwendige wandschil vóór een bestaande wand. Ze kan installaties, isolatie of een nieuw oppervlak opnemen. Bij buitenwanden is het vochtverloop achter de schil te controleren.
VOS
VOS zijn vluchtige organische stoffen die uit materialen in de binnenlucht kunnen komen. Productemissies worden in beproevingskamers onder gedefinieerde omstandigheden gemeten. Lage emissies van een bouwstof vervangen geen totaalbeoordeling van de binnenruimte.
Vulstorting
Een vulstorting egaliseert oneffenheden of hoogteverschillen in vloeren en plafonds. Hemplith® Fill is een voorbeeld van een hennepgebaseerde egalisatie- en stortisolatie. Zetting, inbouwdichtheid, laagdikte en lastverdelende afdekking zijn bepalend voor de functie.
W
μ-waarde - waterdampdiffusieweerstandsgetal
De μ-waarde geeft aan hoeveel sterker een bouwstof waterdampdiffusie afremt dan een even dikke luchtlaag. Uit μ en materiaaldikte laat zich bij benadering de sd-waarde berekenen. Kleine μ-waarden staan voor een geringe diffusieweerstand.
Wapeningsweefsel
Wapeningsweefsel wordt in een pleister- of plamuurlaag ingebed om spanningen te verdelen en scheurvorming te beperken. Materiaal, maaswijdte, overlapping en ligging in het pleistersysteem moeten op elkaar aansluiten. Bij natuurlijke bouwstoffen komen glasvezel-, jute- of andere systeemgeschikte weefsels in aanmerking.
Warmtecapaciteit
De specifieke warmtecapaciteit beschrijft hoeveel warmte een kilogram materiaal per kelvin temperatuurverandering kan opnemen. Samen met volumieke massa en dikte beïnvloedt ze de warmteopslag van een bouwdeel.
Warmtegeleiding
De warmtegeleiding λ geeft aan hoe goed een materiaal warmte geleidt. Lagere waarden betekenen bij gelijke dikte een betere isolatiewerking. Vocht, temperatuur en volumieke massa kunnen de warmtegeleiding beïnvloeden.
Warmte-isolatie
Warmte-isolatie vermindert de warmtestroom door bouwdelen. Hennepvezel, hennepkalk en hennepstortingen bereiken dit met uiteenlopende warmtegeleidingen en inbouwdichtheden. De vereiste dikte volgt uit de volledige opbouw en het energetische doel.
Warmteopslagvermogen
Warmteopslagvermogen beschrijft hoeveel warmte een bouwdeel kan opnemen en met tijdsvertraging weer afgeven. Het hangt niet alleen af van de specifieke warmtecapaciteit, maar ook van massa, laagdikte en warmteovergang.
Winddichting
De winddichting beschermt de buitenzijde van een isolatie tegen doorstroming en weersintrede. Ze moet winddicht, aansluitzeker en voor de opbouw voldoende waterafvoerend zijn. Ze moet worden onderscheiden van de ruimtezijdige luchtdichtheid.
WUFI
WUFI is een softwarefamilie voor de dynamische simulatie van warmte- en vochttransport in bouwdelen. Ze wordt ingezet bij complexe of vochtkritische constructies. Zeggingskracht en resultaat hangen wezenlijk af van materiaalgegevens, klimaatgegevens en randvoorwaarden.
Z
Zomerse warmtebeveiliging
Zomerse warmtebeveiliging beperkt de oververhitting van binnenruimten. Naast isolatie en opslagmassa zijn ramen, buitenliggende zonwering, nachtventilatie, interne lasten en gebouwlocatie bepalend.